در این آیین که سال ۱۳۸۸ در فهرست میراث معنوی کشور ثبت شد، عزاداران دو قطعه سنگ یا چوب تراش خورده را در دست می گیرند و بر اساس ریتم آهنگین نوحه‌ی مرثیه خوان،دست ها را بالای سر می برند و دو بار پشت سر هم سنگ ها را به هم می کوبند.

در ادامه هم‌زمان با ریتم نوحه، به حالت تعظیم خم می شوند و سنگ ها را در میان پاها دو بار پشت سر هم به هم می کوبند و باز می ایستند و سپس به صورت هماهنگ یک گام به جلو و یک گام به عقب بر می دارند و دوباره همین حرکت را انجام می دهند.

عزاداران مدام به صورت دوّار و با ریتمی خاص حول مرثیه خوان که در مرکز دایره ایستاده می چرخند و دَم یا بیت اول نوحه با مضمون “این دل تنگم عقده ها دارد/ گوییا میل کربلا دارد” را تکرار می‌کنند و به عزاداری سالار شهیدان حضرت ابا عبدالله (ع) می پردازند.

عضو شورای مرکزی خانه فرهنگ جاودان در مورد آیین عزاداری چک چکو در شهرستان استهبان به خبرنگار برنا گفت: همه ساله در شهر استهبان برای گرامیداشت یاد از خودگذشتگی سرور و سالار شهیدان در راه دین اسلام و انسانیت مراسم های گوناگونی برگزار می شود.

سپیده نژادحقیقی افزود: یکی از این مراسم که همه ساله در عصر عاشورای حسینی در میدان اصلی شهر استهبان برگزار می شود مراسم آیینی چک چکو است.

وی ادامه داد: درباره این مراسم تعابیر بسیار زیادی وجود دارد از جمله اینکه عده ای بر این باورند که این مراسم یادآور سنگ باران کردن پیکرهای شهدای کربلا به دست سپاهیان یزید است.

Chakchakoo Estahban (1)عضو شورای مرکزی خانه فرهنگ جاودان اضافه کرد: گروهی معتقدند این صدا یادآور صدای سم اسبان اشقیا بر جنازه شهدای کربلا و صدای خرد شدن استخوان های یاران سید الشهدااست و برخی آن را به صدای برخورد شمشیرها در روز عاشورا تعبیر می کنند.

نژاد حقیقی تصریح کرد: در گذشته در این مراسم بیشتر از سنگ استفاده می شد اما به دلیل برخود سنگ ها با یکدیگر و شکسته شدن آن ها امروزه ۲ قطعه چوب را تراش می دهند و ازچوب استفاده می کنند.

وی ابراز داشت: بیشتر اشعار این مراسم ثابت است و اشعاری که انتخاب شده سنتی است و دهان به دهان نقل شده است. گویندگان این اشعار شاعران استهبانی هستند که در طی سالها این اشعار را سروده اند.

عضو شورای مرکزی خانه فرهنگ جاودان عنوان کرد: مرثیه خوان در  این  آیین اشعار ذیل را می‌خواند:

تو خود کشتی شاه دینم را“،”می کشی اینک، عابدینم را“،”آه وای یاران، از دل زینب“،

داد و فریاد از، مشکل زینب“،”می روم می بینم، در کجا زینب“،”شِکوه از شمر بی حیا دارد.سپس حلقه گسترده تر می شود، چک چک فضا را پر می کند و درادامه این اشعار خوانده می شوند:

میروم ببینم ببینم، در کجا کلثوم“،”از غم اکبر، ناله ها دارد“،”می روم ببینم، در کجا قاسم“،”عیش دامادی وین به پا دارد؟“،”این دل تنگم عقده ها دارد“،”گوییامیل کربلا دارد“،”یا بکُش ما را، جای آن بیمار“،”چون که این، باب ما یتیمان است

نژاد حقیقی خاطر نشان کرد: مراسم چک چکو مراسمی زیبا و کاملا منحصر به فرد است که در سرتاسر کشور نظیر ندارد و با حضور حداقل ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر اجرا می شود.